B1.1.2. Cơ chế chia sẻ thông tin REDD+ ở Việt Nam

Cấp quốc gia

Việc chia sẻ thông tin về các chiến lược, quá trình thực hiện và biện pháp ĐBAT REDD+ đã được quy định trong các văn bản pháp luật, nghị định hoặc thông tư. Tuy nhiên, việc chia sẻ thông tin trực tuyến phải tuân theo một số hạn chế. Ví dụ, thông tin về ngành lâm nghiệp có sẵn công khai từ cấp trung ương đến địa phương bao gồm các văn bản chính sách, quy định và một số biện pháp thực hiện, cũng như tổng hợp số liệu thống kê.

Chương trình hành động REDD+ quốc gia (NRAP) (2017) nêu rõ Bộ Thông tin và Truyền thông (nay là Bộ Khoa học và Công nghệ) sẽ chủ trì, phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường) trong việc làm việc với các phương tiện truyền thông để nâng cao nhận thức về REDD+ trong các cơ quan, tổ chức và người dân có liên quan, đồng thời kêu gọi xây dựng kế hoạch truyền thông.[1]

Có nhiều kênh để các cơ quan chính phủ công bố thông tin (xem SIS B1.1.1). Các yêu cầu thông tin công khai liên quan đến REDD+ được chuyển đến các cơ quan có liên quan của Bộ Nông nghiệp và Môi trường (MAE) và Văn phòng Ban Chỉ đạo trung ương thực hiện Chương trình phát triển lâm nghiệp bền vững giai đoạn 2021-2025. Bộ tiếp nhận các yêu cầu thông tin công khai qua email, biểu mẫu trực tuyến và thư, cũng như thông qua các bản kiến ​​nghị trực tiếp ở cấp tỉnh và địa phương. Các viên chức có trách nhiệm trả lời hoặc chuyển yêu cầu đến các đơn vị có liên quan khác. Ở cấp tỉnh, quy trình cũng tương tự.

Việt Nam giám sát và báo cáo về các biện pháp chống tham nhũng, quản lý quỹ cho các hoạt động của ngành lâm nghiệp (bao gồm REDD+), Chi trả dịch vụ môi trường rừng (DVMTR) và phân phối các khoản thanh toán dựa trên kết quả REDD+. Ví dụ, các báo cáo chống tham nhũng được đăng trên các trang web của các cơ quan chính phủ có liên quan, bao gồm cả ngành lâm nghiệp (ví dụ: MAE, VNFF, các sở ban ngành cấp tỉnh, v.v. - ví dụ, báo cáo kết quả phòng chống tham nhũng Quỹ BVPTR (PFDPF). Về DVMTR, VNFF được yêu cầu báo cáo trên toàn quốc về việc thực hiện và có một bộ chỉ số toàn diện được sử dụng xuống đến cấp địa phương để giám sát chương trình. Bộ cơ sở dữ liệu trực tuyến cũng đang được xây dựng trong năm 2025.

Hiệp định Đối tác Tự nguyện (VPA)/Thực thi Luật Lâm nghiệp, Quản trị và Thương mại (FLEGT) Việt Nam – Liên minh Châu Âu, Phụ lục VIII, nêu rõ thông tin công bố bao gồm quy hoạch sử dụng đất lâm nghiệp và phân bổ đất lâm nghiệp, quản lý rừng, sản xuất gỗ trong nước, vi phạm luật lâm nghiệp, thông tin về chế biến, thương mại, đầu tư và doanh thu. MAE là đầu mối quốc gia của Hệ thống Đảm bảo Tính hợp pháp của Gỗ Việt Nam- https://en.vntlas.org/ (VNTLAS), đảm bảo rằng các sản phẩm gỗ được xác minh là hợp pháp theo các yêu cầu cụ thể cho tất cả các giai đoạn của chuỗi cung ứng.

Ở cấp quốc gia, một số cơ chế chia sẻ thông tin chuyên biệt về lâm nghiệp và REDD+ đã được thiết lập bao gồm:

• Một trang web REDD+ quốc gia cung cấp thông tin cho công chúng về REDD+ đã được thành lập vào năm 2009 (hiện đang trong quá trình nâng cấp);
• Thông tin về ngành lâm nghiệp, bao gồm số liệu thống kê, bản đồ, v.v., được biên soạn thông qua Hệ thống quản lý tài nguyên rừng (FRMS) và có sẵn theo yêu cầu. Thông tin trực tuyến mới, chẳng hạn như dữ liệu kiểm kê rừng được cập nhật, hiện đang được phát triển (tính đến năm 2025);
• Mạng lưới REDD+ quốc gia, được thành lập vào năm 2010, nâng cao nhận thức về REDD+ và xây dựng năng lực ở cấp quốc gia và cấp tỉnh để phối hợp các hoạt động có liên quan;
• Trang thông tin VNFF cung cấp thông tin về chương trình DVMTR, một yếu tố chính của kế hoạch chia sẻ lợi ích REDD+. Các văn bản pháp lý, hoạt động, thông báo và truyền thông cũng được cung cấp trên trang thông tin của VNFF;
• SIS của Việt Nam cung cấp thông tin công khai bằng tiếng Việt và tiếng Anh về cách xem xét và tuân thủ các biện pháp ĐBAT. Thông tin trình bày trong SIS được lấy từ nhiều nguồn khác nhau, bao gồm FRMS quốc gia, GSO, CEMA, và các nguồn khác.

Cấp độ tỉnh / vùng

Hướng dẫn quốc gia về xây dựng Kế hoạch hành động REDD+ cấp tỉnh (PRAP) giao trách nhiệm chia sẻ thông tin và truyền thông cho các Sở, ban, ngành và Ủy ban nhân dân (UBND) tỉnh có liên quan, được giao nhiệm vụ thực hiện các hoạt động truyền thông, giáo dục nhằm nâng cao nhận thức cho các bên liên quan, cùng với các sở, ban, ngành khác chịu trách nhiệm về các hoạt động truyền thông, nâng cao nhận thức và xây dựng năng lực về bình đẳng giới, huy động đồng bào dân tộc thiểu số và lồng ghép REDD+.[2]

Các UBND tỉnh tổ chức tuyên truyền thông tin về giá trị của rừng đối với mục đích kinh tế, xã hội, môi trường, an ninh, quốc phòng. Các UBND tỉnh cũng tăng cường giáo dục pháp luật về bảo vệ và phát triển rừng, nâng cao nhận thức của người dân về bảo vệ rừng, vận động các hộ gia đình sống trong và gần rừng ký cam kết bảo vệ rừng; xây dựng và thực hiện các quy định về bảo vệ rừng. Các PRAP và các văn bản liên quan khác, chẳng hạn như kế hoạch bảo vệ và phát triển rừng của tỉnh, hiện đang được chia sẻ qua các kênh truyền thông đại chúng, cũng như trên các trang thông tin của các Sở NN và MT và Quỹ Bảo vệ và phát triển rừng cấp tỉnh. Như đã lưu ý ở trên, các Sở NN và MT của tỉnh, VNFF và các cơ quan khác của tỉnh cũng đóng vai trò trong việc phản hồi các yêu cầu cung cấp thông tin.

Theo Chương trình Giảm phát thải của Quỹ Đối tác Các-bon Lâm nghiệp (FCPF) (bao gồm sáu tỉnh ở Vùng Duyên hải Bắc Trung Bộ của Việt Nam), các hoạt động truyền thông nhằm mục đích “công bố thông tin kịp thời về chương trình giảm phát thải cho các bên liên quan” và “ghi chép và chia sẻ các bài học kinh nghiệm và kết quả của chương trình giảm phát thải”.[3] Chương trình giảm phát thải đã áp dụng Phương pháp Quản lý Hợp tác Thích ứng (ACMA), được đưa vào vận hành thông qua các Hội đồng Quản lý Rừng (FMC) địa phương được đề xuất. FMC sẽ thực hiện một loạt các nhiệm vụ, bao gồm: thiết lập mạng lưới truyền thông, tạo điều kiện trao đổi thông tin để tất cả các bên liên quan có thể tiếp cận.[4]

 

[1]	NRAP 2017, Quyết định số 419/QĐ-TTg ngày 5/4/2017
[2]	Quyết định 5414/QĐ-BNN-TCLN ngày 25 tháng 12 năm 2015 của Bộ NN & PTNT về hướng dẫn xây dựng PRAP
[3]	Quỹ Carbon của Quỹ Đối tác Carbon Lâm nghiệp (FCPF). Văn bản Chương trình Giảm phát thải (GIẢM PHÁT THẢI-PD) (2018): https://www.forestcarbonpartnership.org/sites/default/files/documents/vietnam_mmr1_final_06.09.2023_vn_updated_01.10.2023_clean.pdf
[4]	Văn bản Chương trình Giảm phát thải (ER-PD). (2018) Phụ lục 8: Phương pháp Quản lý Hợp tác Thích ứng (ACMA) và Cơ chế Chia sẻ Lợi ích (BSM)